Bruinkool

woensdag 24 augustus 2016

Hoe zou de natuur zelf de "Verkipping" van een bruinkoolwinning weer terug nemen?

Ing. Anne-Marie T.M. Oudejans

Bruinkoolwinningen “wandelen” net als andere dagbouw-mijnen door het landschap. Hierbij laten zij een bizar landschap van teruggestort gesteente achter zich. Voor de één is dat een maanlandschap en het toonbeeld van vernietiging, voor de ander is het meer een voorstelling uit een woest ruig surrealistisch schilderij.

Voor een succesvolle recultivering wordt de oorspronkelijke (vruchtbare) bovenlaag ook weer als bovenlaag teruggestort, zoals hier bij de Tagebau Welzow-Süd
(Foto: Anne-Marie Oudejans mei 2016)

In Duitsland wordt deze “Verkipping”, zoals zij dat gebied met het teruggestorte deklaaggesteente noemen, geheel gerecultiveerd. Men zorgt ervoor, dat de oorspronkelijke (vruchtbare) toplaag weer bovenop wordt gestort, waarna een uitgebreide bewerking volgt, waardoor er weer nieuwe natuur of nieuwe landbouwgrond ontstaat.

Maar wat ik mij afvraag is: Wat zou er gebeuren, als zo’n verkipping aan de natuur zou worden overgelaten.
Overal ligt eeuwen oud gesteentegruis. Geheel onvruchtbaar naar men zegt. Ik neem dat dan ook maar klakkeloos van de geleerden aan.

Zaailingen van onder andere de den in de verkipping van Tagebau Welzow-Süd
(Foto: Anne-Marie Oudejans mei 2016)

Maar bij de verkippingen van Nochten en van Jänschwalde dacht ik wel zoiets van. Zou er niet toch nog ergens zo’n eeuwen oud zaadje uit weet-ik-wat-voor-geologisch-tijdperk alsnog na al die eeuwen tot ontkieming kunnen komen?
En wat voor boom of plant zou dat zijn? Zouden wij die nog herkennen? Zou hij onder de huidige omstandigheden kunnen overleven, groeien en zich weer opnieuw verder uit kunnen zaaien? Zouden zij nuttig hout of vruchten geven of zouden zij alleen maar mooi zijn? Of zou het als “ongewenste exoot” zelfs een vervelend onkruid kunnen worden, net zoals bijvoorbeeld de huidige Japanse Duizendknoop (Knöterich) of de Canadese Volgelkers.

Gestadig herneemt de pioniersvegetatie de zandvlakten van Tagebau Cottbus-Nord
(Foto: Anne-Marie Oudejans mei 2016)

Ik weet het niet. Wel zag ik op verschillende plekken, dat de natuur de verkippingen wel degelijk uit zichzelf weer “inneemt”. Eenzame pioniersplantjes, zoals spurrie, een soort zuring achtig plantje en zo’n plat op de grond liggende – ik denk – zegge in kale zandoppervlakten. Op en tussen de “ruggen” van gestort gesteente stonden al verscheidene zaailingen van berk en den. In Cottbus-Nord zag ik in een plas al hoger gewas staan. Het was te ver om het goed te kunnen zien maar het leek mij dat dit rietgras was.

Spontaan opgekomen waterplanten in een plas in Cottbus-Nord
(Foto: Anne-Marie Oudejans mei 2016)

donderdag 18 augustus 2016

Natuur en Techniek

Ing. Anne-Marie T.M. Oudejans

Er wordt zo vaak gesproken en geschreven over de, in mijn ogen voor een deel onterechte, tegenstellingen tussen de natuur en de toegepaste techniek.
Ik kan er niets aan doen, maar ik vond dat bij de bruinkoolwinningen deze techniek juist zo goed harmonieërde met die natuur.

Bloemenweelde aan de rand van Tagebau Jänschwalde
(Foto: Anne-Marie Oudejans mei 2016)

Natuur en Techniek bij Tagebau Nochten
(Foto: Anne-Marie Oudejans)

Bij alle vier bruinkoolwinningen: Welzow-Süd, Jänschwalde, Nochten en Reichwalde hoorden we een veelvoud aan leeuweriken hun hoge lied kwinkeleren.

Bij alle vier bruinkoolwinningen zongen de leeuweriken het hoogste lied(
Afb Wikimedia commons:Onze vogels in huis en tuin)

We zagen er roofvogels, dat later slechtvalken bleken te zijn. En dan zag ik daar de nodige vogels en vlinders, waarvan ik absoluut niet weet wat voor vogels en vlinders dat waren.

Jonge slechtvalken bij hun nest boven in de pilon van een Bandwagen in Tagebau Cottbus-Nord
(Foto: Anne-Marie Oudejans mei 2016)

Vetkruid groeit massaal bij de beregenings apparatuur voor de stofbestrijding bij Tagebau Jänschwalde
(Foto: Anne-Marie Oudejans mei 2016)

Rondom Tagebau Welzow-Süd groeiden - net als op zoveel andere plekken in de Lausitz - massaal maretakken. De bomen zaten er vaak helemaal vol mee

Onder deze mistletoe zat ik bij Welzow-Süd de F-60 te bekijken en te fotograferen
(Foto: Anne-Marie Oudejans mei 2016)

maandag 8 augustus 2016

Landart, water en wind

Ing. Anne-Marie T.M. Oudejans

De wanden van de groevens leken hier en daar wel landartsculptures, zoals hier in de Tagebau Welzow-Súd
(Foto: Anne-Marie Oudejans mei 2016)

Bij de bruinkoolwinningen waren er niet alleen de enorme omvang van de gehele groeves en de reusachtige machines, die indruk maakten. Dat deden ook allerlei wat kleinere details. Zo leek het soms wel dat er aan de ontgravingswanden land art kunstenaars aan het werk waren geweest.

Graafpatroon aan de voet van de graafmachines in de Tagebau Welzow-Süd
(Foto Anne-Marie Oudejans mei 2o016)

In de Tagebau Welzow-Süd zagen wij bijvoorbeeld heel duidelijk het patroon in de ontgravingswand, dat ontstaat ten gevolge van een verandering in de graafsnelheid ten opzichte van de voortgaande beweging van de graafmachine zelf. In de Tagebau Reichwalde waren de zijdelingse graafsporen mooi te zien

Zijdelingse graafsporen in de Tagebau Reichwalde
(Foto: Anne-Marie Oudejans mei 2016)

Op meerdere plaatsen hebben we gezien dat over een grote lengte van de ontgravingswanden water sijpelde uit een daar aanwezig watervoerend pakket. Ook dat leek wel kunst.

Abstracte kunst gevorm door het uit de ontgravingswand sijpelende water in Welzow-Süd
(Foto: Anne-Marie Oudejans mei 2016)

En nu we het toch over water hebben, overal stonden er sproeiinstallaties tegen het stof. Sommige sproeiers waren een soort hoge sprinklers die van bovenaf motregen lieten neerdalen, waarmee het stof werd neergeslagen. Andere sproeiers bestonden uit veel lagere grote ronde ventilatoren met daaromheen een ring van nevelsproeiers. De ventilatoren geven een extra luchtstroom, waardoor de waterdruppeltjes nog verder verkleind werden en intensiever en verder verspreid werden. De nevel werd hierdoor niet alleen groter in omvang maar ving ook het stof nog effectiever af.

Reeksen sproeiers bij de Tagebau Jänschwalde voor het geven van een kunstmatige motregen tegen het stof
(Foto: Anne-Marie Oudejans mei 2016)

Detail van een vernevelaar van zo'n sproeier
(Foto: Anne-Marie Oudejans mei 2016)

Dat dergelijke sproeiers geen overbodige luxe zijn, kwamen we zelf al snel achter. Meerdere keren zagen wij bij een droge straffe wind (net als in het akkerbouwgebied bij ons thuis) met name in de verkipping maar toch ook aan de ontgravingszijde van die klein soort zandhoosjes, -dwarrels en -stormpjes ontstaan.
Na het fotograferen van zo'n zanddwarrel had ik mijn fototoestel net op tijd weer in de tas, toen ik duidelijk het zand in mijn gezicht voelde waaien.

Opdwarrelend zand uit de Tagebau Welzow-Süd
(Foto: Anne-Marie Oudejans mei 2016)

+Foto's zandhoos

vrijdag 29 juli 2016

Tagebau Erlebnis 8: Van mijnbouw naar wijnbouw

Ing. Anne-Marie T.M. Oudejans

De in de recultivering van Tagebau Welzow-Süd aangeplante wijngaard

(Foto: Anne-Marie Oudejans mei 2016)

Aan het einde van de beide excursies kregen we een uitvoerige rondleiding en uitleg over de recultivering
We zagen hoe het oudste deel van de “verkipping” van Welzow-Süd weer tot bruikbaar land werd heringericht. De “Verkipping” is het reeds “uitgekoolde” en weer met deklaaggesteente volgestorte deel van de Tagebau. Om de recultivering goed te laten slagen, zorgt men er voor, dat de afgegraven vruchtbare toplaag ook weer helemaal bovenop wordt terug gestort.

Bij de recultivering worden de gevonden zwerfkeien of "Findlingen" ook weer gebruikt

(Foto: Anne-Marie Oudejans mei 2016)

Bosaanplant in de recultivering

(Foto: Anne-Marie Oudejans: mei 2016)

Zodra de teruggestorte bodem voldoende is uitgewerkt en ingeklonken, begint men met het aanbrengen van de uiteindelijk gewenste structuur van de hoogteverschillen. Daarna volgt een beplantingsprogramma. Zo wordt de winning zelf op zijn “wandeling door het landschap” op de voet gevolgd door de recultivering.

Van mijnbouw naar wijnbouw, waarbij zij in Welzow bewezen hebben goede buren te zijn.....

(Foto: Anne-Marie Oudejans mei 2016)

Binnenkort Welzow Grand Cru of Welzow Auslese?

(Foto: Anne-Marie Oudejans mei 2016)

Een mooie zuidhelling In het reeds gerecultiveerde gedeelte van Welzow-Süd is omgevormd tot wijngaard. Ik heb niet helemaal meegekregen, wanneer de eerste wijnoogst gaat plaats vinden.

Met deze overgang Van mijnbouw naar wijnbouw, een prachtige zonsondergang in de groeve zelf, gevolgd door een lekkere en goed verzorgde maaltijd in de verkipping eindigde de avondexcursie.

Zonsondergang bij de F-60

(Foto: Anne-Marie Oudejans mei 2016)

Het slotakkord van een prachtige en leerzame excursie

Excursio en Vattenfall Bedankt

(Foto: Anne-Marie Oudejans mei 2016)

Officieel mag ik op Blogger en/of op Facebook geen reclame maken maar ik wil toch als Excursio - Bergbautourismusverein Welzow danken voor deze excursies en Vattenfall voor het mogelijk maken ervan. Zowel de dagexcursie als de avondexcursie zijn een geweldige belevenis .
Beide zijn echt de moeite waard en ik kan ze beide zeer aanbevelen.
Verder hoop ik dat de nieuwe eigenaar van de Tagebau Welzow-Süd, het Tsjechische EPH deze mogelijkheid voortzet

Hopelijk blijven de excursies ook bij de nieuwe eigenaar EPH mogelijk
(Foto: Anne-Marie Oudejans mei 2016)

maandag 25 juli 2016

Tagebau Erlebnis 7 Apparaten in de kolenlaag

Ing. Anne-Marie T.M. Oudejans

In de kolenlaag, onder de F-60 graven emmerketting- en emmerwielgraafmachines de kolen op
Tagebau Welzow-Süd
(Foto: Anne-Marie Oudejans mei 2016)

Voor het winnen van deze kolen worden in Welzow-Süd die emmerketting-graafmachines van het type ERs 710 ingezet. Deze machines, welke op rupsbanden staan en draaibaar zijn hebben graafemmers van 710 liter en kunnen elk per uur 1400 vaste m3 kool verzetten. Daarnaast zijn er twee emmerwiel-graafmachines (Schaufelradbagger) van het type SRs 1301, die elk voor de verwerking per uur van 3500 vaste m3 kool staan.
Deze machines deponeren de afgegraven kolen op de kolentransportband. Indien nodig maken zij hiervoor extra gebruik van een bandwagen, die tijdens ons bezoek even verderop enkel geparkeerd paraat stond.

Als een graafmachine te ver van de kolenband af zou komen te staan, kan gebruik gemaakt worden van deze gereed staande Bandwagen

Tagebau Welzow-Süd

(Foto: Anne-Marie Oudejans mei 2016)

Wanneer de graafmachine op een (waardeloze) tussenlaag stuit, draait de operator de afwerparm of "Abwurfauslager" van de kolenband af rechtstreeks naar de het begin van de verkippung.

Bij een laag waardeloos materiaal, draait de "Baggerfahrer" de afwerparm van de graafmachine van de kolenband af en dumpt het materiaal rechtstreeks in de "Verkippung"

Tagebau Welzow-Süd

(Foto: Anne-Marie Oudejans mei 2016)

De kolen gaan met de kolenband naar een overslagstation, vanwaar zij naar de Centrale Schwarze Pumpe worden getransporteerd.

Geheel onder de indruk en overweldigd stond ik naar boven te kijken naar de F-60 maar vooral ook naar de "3750 emmerketting-gravers", die nu nog majestueuzer over kwamen.

Majestueus torent deze "3750 emmerkettinggraafmachine" boven ons in de kolenlaag uit

Tagebau Welzow-Süd

(Foto: Anne-Marie Oudejans mei 2016)

Totdat ik nog even een sprintje moest trekken omdat ik nu echt de allerlaatste was die nog in de bus moest en de chauffeur hem al had gestart. Het valt mij nog mee dat hij niet moest toeteren.......

In de kolenlaag schuin onder de F-60

Tagebau Welzow-Süd

(Foto: Anne-Marie Oudejans mei 2016)

Twee graafmachines in de kolenlaag bij de inmiddels invallende avondschemering

Tagebau Welzow-Süd

(Foto: Anne-Marie Oudejans mei 2016)

donderdag 21 juli 2016

Tagebau Erlebnis 6: In de kolenlaag

Ing. Anne-Marie T.M. Oudejans

Ongeveer 25 meter onder de werkvloer van de F60 begint de ca 10 tot 16 meter dikke kolenlaag van de Zweite Lausitzer Kohlenflöz. Ik vond het een bijzondere ervaring om daarnaast te staan.
Bruinkool is niet bruin en het ziet er in het geheel niet uit als de kool ,zoals wij die (nog ) kennen. Het is meer een soort veredelde turf met zelfs hier en daar nog bijna geheel intacte brokken (ingekoold ) hout, dat ik een enkele keer herkende als afkomstig van dennen en sparren. En dat laatste klopt ook wel, want in de periode, waarin deze kolenlaag is ontstaan, was hier een enorm coniferenbos.

Toen wij beneden waren, stond de zon pal op de kolenwand. Ik hoorde daar duidelijk een zacht maar helder knisperend, glasachtig geluid, waarvan ik denk, dat dat kwam door het door de zon uitdrogen en daardoor aan de oppervlakte inkrimpen en losknappen van de kool. Helaas was mijn vaardigheid in de Duitse taal ontoereikend om dat maar even te vragen.

DDuidelijk was ook te zien dat de kolenlaag niet overal homogeen is. Hier en daar zaten er hele andere lagen of in elk geval gedeelten van een ander materiaal tussen. Ik weet niet of die andere lagen ook werkelijk overeenkomen met de lagen, die een heel andere kleur hebben. Toen ik even wilde voelen of het spul in die lagen ook anders aanvoelde, werd ik teruggefloten omdat ik te dicht bij de wand kwam.
Ik denk , dat de operators van de graafmachines met hun vak- en praktijkkennis direct zien of een laag uit kool bestaat of dat het iets anders is.

Wat verder in het oog sprong, was een 20 cm dikke laag, die zich over de volle lengte van de kolenlaag uitstrekte. Wat was dat en wat zou er toen in dat verre, verre verleden toen deze laag ontstond, zijn gebeurd? Was het een enorme op overstroming, of een periode van felle koude of van een langdurige droogte? Een dikke zandstorm? Daarboven zat weer kool, dus zijn de coniferen zeker weer opgekomen en verder gegroeid.

Hier gaat het dus om de bruinkool van de Zweite Lausitzer Kohlenflöz

Tagebau Welzow-Süd

( Foto Anne-Marie Oudejans mei 2016)

Een zacht helder knisperend geluid verried het knappen van de oppervlaktelaag kool door de uitdroging door de zon

Tagebau Welzow-Süd

( Foto Anne-Marie Oudejans mei 2016 )

Wat zou er gebeurd zijn in de tijd dat die heldere lichte laag is afgezet?

(Foto Anne-Marie Oudejans mei 2016)

Een tweetal graafmachines voor het ontgraven van de kolenlaag

Tagebau Welzow-Süd

(Foto Anne-Marie Oudejans mei 2016)

Imposant torenen de F60 en de emmerkettinggraafmachine type 3750 boven ons beneden in de kolenlaag uit

Tagebau Welzow-Süd

( Foto Anne-Marie Oudejans mei 2016)

Duidelijk herkenbaar zit hier een eeuwenoud gedeelte van een boomstam in de kolenlaag

Tagebau Welzow-Süd

( Foto Anne-Marie Oudejans mei 2016)

Zijn ervaring en vakkennis doet de operator van de graafmachines de verschillende kool van de overige aardlagen onderscheiden

Tagebau Welzow-Süd

( Foto Anne-Marie Oudejans mei 2016)

#Welzow #Lausitz #Braunkohle #Lausitzerrevier #TagebauWelzowSüd #Bergbautourismus #Besucherzentrumexcursio

woensdag 20 juli 2016

Tagebau Erlebnis 5: De F60 in Welzow Süd

Ing. Anne-Marie T.M. Oudejans

Een blog met wellicht een afwijkende vormgeving Ik heb hem nu vanaf een tablet gemaakt

De twee enorme emmerkettinggraafmachines uit de vorige blog: de Eimerkettenbagger 1507 Es 3750 en de 1508 Es 3750 zijn direct verbonden met de F60. De F60 is een transportbrug met daarin 9 transportbanden voor het afgegraven deklaaggesteente of "Abraum ". De brug gaat direct van de ontgravingszijde, dwars over de kolengroeve heen naar de andere kant, waar het deklaaggesteente weer wordt teruggestort : de"Verkipping". Hiervoor heeft de brug aan de verkippingszijde een 190 meter lange losarm of "Abwurfausleger ",die het gesteente op drie punten tot een maximale hoogte van 60 meter op de verkippung lost.
Net even binnen de overspanning aan de verkippingszijde heeft de brug aan twee kanten twee draaibare extra losarmen; de "Seitenaustragfoerderer. Deze twee extra losarmen zijn draaibaar om het deklaaggesteente mooi regelmatig te kunnen afstorten, waardoor er in de groeve, vlak voor de verkippingspoot van de F60 weer een mooie stabiele onderlaag ontstaat, waar in een later stadium de rails voor de poot weer komt te liggen.
Een poot van de F60, de zogenaamde Baggerstuetze staat dus op de ontgravingszijde, de andere, de Kippenstuetze op de verkippingszijde.

Tussen de beide poten overbrugt de F60 een afstand van ruim 270 meter. Inclusief de losarm of Abwurfausleger is de F60 in totaal ruim 460 meter lang. Dat is langer dan de Eiffeltoren hoog is.
Natuurlijk zit er in de F60 de nodige beweging en is hij niet star. Zo heeft hij tussen de ontgravingszijde en de verkippingszijde een speling van ongeveer 12 meter. Deze speling is niet alleen nodig bij het verrijden van het geheel maar ook voor het opvangen van de uitzetting resp. Inkrimping ten gevolge van de temperatuurverschillen door het weer.

Al gedurig graven de beide graafmachines in Tiefschnitt (van beneden naar boven ) en in Hochschnitt (van boven naar beneden ) het gesteente uit de gehele wand weg. Om deze reden rijdt de F60 samen met de graafmachines op rails langs de afgravingswand. Om er voor te zorgen,dat de graafmachines hun werk kunnen blijven doenen niet te ver van de wand af komen te staan, worden ook de rails door speciale "Gleisrueckwagen" steeds weer in de richting van de wand geschoven.

Ten opzichte van een afvoersysteem met treinen of transportbanden heeft het met zo'n transportbrug afvoeren van het deklaaggesteente het voordeel,dat met de brug deze afvoerover de kortste afstand plaats vindt, namelijklinea recta dwars over de groeve heen van de ene naar de andere kant.
Een F-60 heeft echter ook zijn nadelen.Het werken hiermee is minder flexibel en zowel de kolenlaag als het dekgesteente moeten gelijkmatig zijn afgezet en weinig of geen verstoringen hebben. Tenslotte kan dewinning met een F-60 systeem over het algemeen minder ver worden doorgevoerd en zal/er meerr kool/achter moeten blijven.

#BRAUNKOHLE #LAUSITZ #F60 #ABRAUMFÖRDERBRÜCKE# #Tagebau #Tagebauwelzowsued #Reichwalde